Les 16 november

Alweer een les in de bovenbouw erop zitten. Wat gaan de weken snel...
Deze middag had ik weer dezelfde klassen als vorige week; namelijk 4 en 5 havo.
Ik merkte na de vorige keer dat ik nog zoveel wilde verbeteren en telkens dacht; dat ga ik de volgende les anders doen. Eenmaal aan het les geven, merkte ik ondertussen dat er weer veel dingen anders gingen dan ik eigenlijk wilde. Pfff ik denk dat ik na veeeeeel ervaring misschien het beetje in de vingers krijg...

Ronald nam deze keer ook weer ruim de tijd met mij om alles na te bespreken, en daar ben ik heel blij mee....
Van hem mag ik iets minder kritisch zijn op mezelf. Ik herken inderdaad dat ik mezelf constant zit te bekritiseren, eigenlijk mag ik dat soms best wat minder doen... ook de positieve dingen onthouden.

Tips en tops van Ronald n.a.v. de gegeven lessen:
Havo 5:

• Opening was goed. Je vertelt duidelijk wat het plan is voor deze les
• Inzingoefening was goed en leuk, ze doen goed mee omdat je zelf overtuigt bent dit we dit doen (er is geen twijfel bij leerlingen of dat ze het gek vinden), ze doen het omdat ik het duidelijk overbreng. Dat gold ook bij de canon; eigenlijk is het natuurlijk een tekst die nergens over gaat (mango, meloenen), maar ze doen gewoon mee!
• Je deed de herhaling van 'Come with me', dat is goed, maar bedenk elke keer weer iets als je het nog een keer zingt, waar ze op moeten letten. Nu ervaart de klas het als 'waarom moeten we het nu nog een keer doen? was het niet goed?' Dus probeer aandachtspunten te geven.
• Was je je bewust van dat ik telkens op de dominant eindigde? nee, dat was ik niet... even opletten bij een volgende canon.
• Het vragenblad wat ik gemaakt was netjes. Je gaat in je vragen uit van de bestaande vakkennis en woordenschat. De vragen geven niet alles, het zijn geen inkoppertjes.
• Het bespreken van de vragen gaat goed. Je merkt dat zo'n klein clubje een ander soort dynamiek geeft dan een grote klas.
• Goed dat je namen koppelt aan vragen. Probeer namen soms achteraf aan de vraag te koppelen.
• Je kunt ook de vragen omdraaien; schrijf nu zelf eens een sus4 akkoord op? dan check je meteen of ze het zelf goed kunnen.
  
• Dit onderdeel (vragen nabespreken) duurt in verhouding lang, is op zich niet erg, ze zijn er wel mee bezig

Havo 4:

• Instructie is duidelijk. Probeer bondig te blijven Op het moment dat je ingaat op details met een individu wordt het onrustig.
• Inzingen blijft leuk! Je merkt dat deze groep wat onwennig is... Goed dat je je daardoor niet uit het veld laat slaan. En vraag maar gerust waarom je gaat inzingen met ze? als je zo'n vraag hoort!
• Vervolg van de uitleg mist een beetje sturing. Je hebt dan minder het overzicht. Een vraag van waarom er een 8tje onder aan de sleutel staat komt een beetje onverwacht; het wordt onrustig.
• De instructie gaat snel en onduidelijk
• Je vergat de microoninstructie, je mag het dan gewoon alsnog stilleggen... bedenk voor jezelf een teken, wat werkt!
  
• Sommige groepjes zijn nog niet zelfsturend. Je vraagt wel of er een pianist in een groepje zit, je kan het dan vervolgens ook nog even kortsluiten met zo'n groepje: wie is het aanspreekpunt?

Ik kreeg de feedback dat wanneer ik zelf heel duidelijk voor ogen heb wat ik wil, dit duidelijk is, maar op het moment dat ik zelf niet goed weet, de klas ook niet. Ik mag meer instructie momenten inlassen, op die momenten kort en bondig zijn, dan maar wat vaker, maar heb je wel meer overzicht en weten de leerlingen waar ze aan toe zijn.
Blijf op je stem letten. Wanneer ik misschien het spannend vind, ga ik soms de hoogte in. Deze feedback heb ik al veel vaker gehoord, ik weet niet zo goed wat het nu precies is, ik heb het vooral bij stage, op andere plekken heb ik dat nog nooit gehoord. Ik moet blijven letten op laagte en rust.
Verder een leuk compliment van Ronald: de groepjes laten zich gewillig door mij iets aanleren bij 'Will you be there', ze kijken en luisteren naar je als je het voordoet en willen dat graag zo goed mogelijk overnemen. Blijkbaar heb je van nature een open houding naar de leerlingen toe en hoef je daar niet zoveel moeite voor te doen. Bedenk namelijk dat het niet vanzelfsprekend is dat deze pubers zich zomaar door iedereen wat laten vertellen!

Prive?

He, weten jullie hoe je moet aangeven dat deze site alleen bedoeld is voor odm'ers?
Ik heb bij instellingen wel ingevuld 'nee' bij zoekmachines, maar als je dan mijn naam + blog intypt, kom je er alsnog...
Vind het toch niet een heel fijn idee dat iedereen dit zou kunnen lezen...

Les dinsdag 9 november

Gisteren heb ik mijn eerste lessen gegeven in de bovenbouw. Ik was een week later begonnen door het geregel van een stageplek. Vorige week had ik nog geobserveerd en nu ben ik deze week zelf aan de slag gegaan. En weer een ervaring rijker.
Ronald neemt zeer ruim de tijd om alles met mij na te spreken. Onder het genot van een kopje koffie hebben we in de docentenkamer ruim een uur zitten na bespreken, en dat is heel fijn! :)

Ik heb eerst havo 5 lesgegeven, daarbij ging het om solfege, van blad zingen. We hebben het nummer 'Come with me', wat we ook wel eens met koor hebben gedaan gezongen. Daarover ondertussen allerlei vragen gesteld over het nummer, waarbij gelijk theorie (trappen e.d.) aan de orde kwamen.
Daarna had ik een blokuur havo 4 (eerste gedeelte heeft Ronald gedaan) tweede gedeelte heb ik gedaan, en we gingen een speelstuk doen (en zingen) van Michael Jackson; 'Will you be there', moet je nog een keer een stuk kiezen, doe deze, want de leerlingen vinden em leuk!

Poehhh... ik moest even bijkomen van de lessen, want wat er ging veel mis (ook dingen goed gelukkig), maar helaas onthoud ik dan weer alleen maar de negatieve kanten.
Tijdens de nabespreking hebben we de volgende punten behandeld:

Havo 5 klas:
- Voorstellen was beetje kort
- Je verteld duidelijk wat je / we gaan doen
- Je laat leerling kiezen welk nummer ze gaan zingen (had nl. nog 1 voorbereid) zo laat je de verantwoordelijkheid bij hen.
- Manier van vragen stellen is goed; zij moeten nadenken
- Verhaal van I IV V I. De clou zit em in de 1ste tel op de fermatie, dat veroorzaakt de verwarring
- Instuderen: doordat je de melodie meespeelt zingen zij niet van blad maar zingen ze alles een fracite na jou, ze imiteren je nu
- Let op tempo (ik deed nu onbewust halftime)
- Ik had een vraag; wat vind je opvallend aan de baspartij; dit mag meer toegespitst, nu is de vraag te groot en te vaag.
- Je hebt ze zelfstandig laten werken, omdat de basis er is, dan werkt het voorzingen weer wel, maar dus niet om het van blad zingen te trainen.
- Goed dat je wat zegt van het piano-gepingel (al mocht het nog eerder). Blijf dat doen, iedere keer als je het irritant vind.
- Goed dat je de alten helpt -> is moeilijkste partij
- Wat vind je van de onrust, is dit te ondervangen?
- Wat is je doel van de les, heb je dit gehaald?

Havo 4
- Goed dat je een opdracht gaf voordat je het geluidsfragment startte, maar je kon nog wel een extra hint geven, nu was het te vaag; bijv. ik ga zo iets vragen over toonhoogte
- Denk na over de instructie; wat wil ik ze meegeven?
- Denk vast na over welke problemen in zou kunnen tegenkomen
- Je kunt voor de mannen extra zangoefeningetje vooraf doen
- Denk na over hoe je ze zelfstandig kunt laten werken
- Hoe pak je het praktisch aan, drum en bas waren hard!
- Probeer te denken dat zij het nut ervan moeten zien, waarom ze iets leren.

Belangrijke tip/ vraag:
Probeer in je manier van van vraagstelling af te wisselen. Wie spreek je aan? Wat geerut er met diegene die het niet snappen? Zij moeten nu alles 'voor zich zien'
Gebruik zo nodig ook het bord. Ik kreeg de tip dus om meer af te wisselen in vragen stellen... hij zei; bedenk veel verschillende manieren, om iedereen betrokken te houden. Hebben jullie nog tips?

Stage

Ik loop sinds twee weken stage op het Groenewoud college in Nijmegen bij Ronald Pes. Het is een hele leuke school. Ze geven de vooropleiding van het conservatorium en doen mee aan de ereprijs. Mijn stagebegeleider heb ik al een paar lessen geobserveerd en wat geeft hij goed en rustig les... dat wil ik ook... ik vrees dat ik nog een lange weg te gaan heb, maar dit is zeker een goeie plek waar ik dat kan oefenen!

Hoofdvakles 22 september

Daar was ik weer, even een update van de hoofdvakles van afgelopen week.
We hebben het gehad over toetsing en PTA's. Poeh wat komt daar veel bij kijken zeg! Een goeie toetsvraag stellen is nog niet zo makkelijk kwam ik achter. Wel interessant zeg om te kijken hoe je toetsen maakt, hoe je toetsen betrouwbaar maakt en wat er allemaal aan de orde komt.

De opdracht die we meekregen is om zelf een PTA te schrijven voor 4 / 5 havo. Onmiddellijk gaan mijn gedachten weer terug naar mijn eigen havo 4 en 5, waarin ik muziek heb gevolgd als examenvak en waar ik zeker mijn eigen PTA wel door geïnspireerd is. Op mijn site staat de PTA die ik heb gemaakt. Ik vind het erg lastig om te maken omdat je telkens weer bewust moet zijn van wat ik nu zelf eigenlijk echt vind. Misschien kan het dat als ik een PTA over een half jaar weer moet schrijven het er totaal anders uitziet, ik weet het niet. Maar voor nu heb getracht een PTA te schrijven die op dit moment aansluit over hoe ik nu over denk.

Wat was het leuk om alle verschillende speeches te horen! Behoorlijk lastig om in 2 minuten te vertellen wat je nu eigenlijk vind en waarom ik van toegevoegde waarde ben in het muziek onderwijs... Ik denk dat het altijd zoeken blijft, en om eerlijk te zijn ik weet het nog steeds niet, maar goeie oefening om dat eens bij jezelf na te gaan, mischien over een half jaartje weer een poging doen? :)

Ik ben Janneke

Ik ben Janneke...

Ik ben een (g)rasechte Achterhoeker,
met weilanden en een speelschuur aan huis.
Zeven personen, op klompen melk halen,
Ik voel me helemaal thuis

Ik ben van Emile,
van Baileys en een sigaretjes in de zon,
van cappuchino en...
saxofo(o)n

Ik ben chaotisch, een denker
en soms een chagrijn
Maar ook betrokken, een levensgenieter
en dat is best fijn!

Ik ben van een man en kind(eren),
van lesgeven en een band,
van op vakantie gaan
En niet te vergeten... een koordirigent!

Dit alles ben ik, en nog veel meer...

Jaar 3

Jaar 3 is weer gestart! En ja... je zit er gelijk weer middenin. Ik ben benieuwd wat komend jaar weer brengen gaat. Vast een heleboel leerzame dingen.
De opdracht van drama wil ik jullie niet onthouden... (zie bovenstaand bericht)

Veel leesplezier op mijn blog!

Videofragment opstart les 11 november

Hierbij de eerste 5 minuten van mijn les van 11 november. Het geluid is redelijk, met oortjes erbij kun je me wel verstaan. Ik vertel eigenlijk meestal wel hoe de planning er voor de les uitzie. Ik weet van mezelf ook dat ik het fijn vind als ik weet wat we die dag gaan doen. Het geeft overzicht en structuur, dus dat wil ik ook aan de leerlingen doorgeven.
Deze les gaf Jeanine aan het begin van de les nog de cijfers van een so die ze de week ervoor hadden gemaakt, dus in die zin begon mijn 'opstartfaste' niet helemaal vanaf het begin.
Wel leuk, maar ook apart om jezelf terug te zien!

Les 25 november 2009

Projectweek
Deze week stond er voor alle leerlingen een projectweek gepland. Toch ging ik vandaag gewoon naar de school. Eigenlijk ook wel es lekker om even onvoorbereid te gaan, lekker te observeren; eens te kijken hoe zo'n bijzondere week voor de leerlingen gaat.

Ik ging vanochtend eerst een uurtje meekijken bij mijn eigen stagedocent Jeanine. Zij gaf een brugklas een engelse les, waarbij ze de film Billy Elliot moesten kijken, daar vragen over moesten maken en dergelijke. Ik heb meegekeken, daarna was er pauze, en daarna heb ik meegekeken met twee andere docenten die een opera-project leiden. Dat vond ik leuk om te zien. De twee docenten die dat deden waren Timo Pronk (is ook een oud leerling van HKU) en is ook muziekdocent en Aline, zij is een docent klassieke talen, maar heeft ook piano aan het conservatorium gestudeerd.
De les bestond uit 100 minuten. Timo begon de les over de opera van Wagner, hiervoor ging de klas twee youtube filmpjes kijken, en daarna gingen ze ermee aan de slag. Een gedeelte van de klas bleef in het klaslokaal en ging als band de muzikale begeleiding van het nummer 'See me, Feel me/ Listening to you' verzorgen. De andere klas ging met Aline (en ik) mee naar een ander lokaal, waar we het vocale gedeelte op ons namen. Aline ging het nummer 3 stemmig instuderen, één mannenpartij, een alt en een sopraan. Ik ging tussen de meiden staan en hielp soms mee met de sopraan partij en soms mee met de altpartij. Ongeveer de laatste twintig minuten gingen de zangers weer naar de band en voerden we het met elkaar op.

Wat me opviel:
Ik heb voornamelijk deze les geobserveerd, gekeken, en zelf meegedaan. Leuk vond ik het, omdat je op die manier zelf weer inspiratie opdoet en bedenkt hoe je het zelf had gedaan, wat ik over had genomen en wat juist niet. In ieder geval heb ik weer een leuk arrangement van Timo in tha pocket van het nummer. Lijkt me leuk om een keer op te voeren in de bovenbouw. Wat me verder opviel was:

• De jongens van 4 vwo durfden best goed te zingen. De partij was erg hoog voor hen, dus moeilijk, maar ze deden het wel. We hadden het er al over gehad dat het makkelijker zou zijn om bijv. de sopraan met de bas om te draaien, de bas had namelijk nu de melodie
• Voor m'n eigen idee was het nog niet goed en was er wel meer nog uit te halen. Het lastige is dat het niet werd opgevoerd. Al aan het begin vroegen de leerlingen al gelijk aan Timo; krijgen we er een cijfer voor? en moeten we het opvoeren? Dat was niet het geval, dus ik hoorde ook al gelijk reacties van leerlingen onder elkaar; 'ohhh, nou dan ga ik ook niet zo uitsloven' en dergelijke. De leerlingen vond ik niet zo gemotiveerd en het zou mij ook lastig krijgen om dat dan vervolgens wel te krijgen.
  
• Het leuke was dat er ook een gastdocent was die de leerlingen in deze week ook zouden krijgen en zij ging meer drama doen, en daarbij werken met het Leidmotief van Wagner. Toch was er naar mijn idee nog meer uit te halen, vooraf aan deze les, over opera in het algemeen, op die manier zouden ze misschien ook meer gemotiveerd worden.
• Het driestemmig zingen, ging best redelijk. Zeker als je bedenkt dat ze op deze school weinig muziekles krijgen; in de eerste klas 2 uur per week, in de de tweede klas een uur in de week, maar gedurende een half jaar, daarna is het klaar. Hoewel ze nu bezig zijn om het als examenvak te laten gelden. Toch konden de meesten niet echt noten lezen.

Het was leuk om te kijken, mee te doen en te observeren. Ik kreeg helemaal zin om hiermee aan de slag te gaan in de bovenbouw.

Les 18 november 2009

Wat heb ik gedaan?
Deze les ben ik begonnen met wat theorie over dynamische tekens. Ik had het van te voren iets anders in m'n hoofd dan ik uiteindelijk had gedaan, omdat Jeanine ook al het een en ander had besproken over dynamiek met de klas. Daarom moest ik even een klein beetje flexibileren (mooi woord he?! dat bedenk ik nu ter plekke). Ik wilde met ze de begrippen doornemen, maar dat was al gebeurd, daarom besloot ik op dat moment om ze gewoon even te gaan overhoren, boeken dus dicht en maar vragen wat Fortissimo is, wat piano is, wat crescendo is en de daarbijhorende tekens. Sommigen zaten toch weer stiekem in hun boek te kijken.
Na deze korte overhoring heb ik een luisterfragment laten horen van Bjork, waar ze in moesten vullen of het om piano of fortissimo ging. Een prima voorbeeld en ze deden ook goed mee.
De opdrachten die daarna in het boek stonden, bedacht ik ter plekke ook nog de ochtend om die erbij te doen, dus die hebben we ook gedaan.
Vervolgens zijn de leerlingen verder gegaan met de componeeropdracht, daar hebben ze nog een half uur aan gewerkt en toen heb ik aan het einde van de les 2 meisjes hun compositie aan de klas laten voorspelen, die van hun was namelijk af en was goed gemaakt.

Hoe vond ik het gaan?
Net zoals de andere lessen gingen er een aantal dingen wat minder en een aantal dingen goed. Toch ben ik (redelijk) tevreden over hoe het ging. Voordat ik de les had begon had ik op het laatste moment toch wat dingetjes anders gedaan dan ik had gepland. Eigenlijk was het wel goed, hierdoor wordt je juist flexibeler en dat is denk ik juist soms alleen maar goed. Het ging opzich ook wel goed, maar doordat ik een paar opdrachten toevoegde, gaf ik bijv. niet zo goed nagedacht dat ik ze eerst nog even de tijd moest gunnen om die opdracht goed te lezen. Zo kwam er bij het besrpeken weinig response bij een opdracht, ik deed een poging om het antwoord te geven, maar eigenlijk kon ik ook gewoon opmaken dat de opdracht niet goed begrepen was. Mijn uitleg was vervolgens ook niet echt duidelijk. Ik mertke weer het belang van dat leerlingen moeten weten wat ze moeten doen, een duidelijke instructie!
Het tweede deel van de les mochten de leerlingen zelf aan het werk met hun componeer opdracht, dat deden ze goed. Hoewel 2 jongens eigenlijk niks deden. Ik ging wel een paar keer bij hun langs, zei er dan wat van, maar kwam dan terug en ze deden nog niks. Ik ging tussendoor even naar Jeanine en vroeg wat ik ermee aan moest. Ze vond dat ik ze strenger mocht aanspreken en consequenties mocht toepassen. Dat heb ik gedaan en dat werkte! Ik merk bij mezelf dat ik er wel wat van zeg, maar dan vervolgens geen consequenties zeg, waardoor het door blijft sudderen. Op een gegeven moment heb ik gezegd dat ze anders maar naar het straflokaal moeten, dat werkte, daarna ging het beter. Na de les heb ik nog even met ze na gekletst, ik hoop dat ze er wat van opsteken! Strenger zijn en met maatregelen dreigen helpt dus!

Tops

• Een leuke manier om de leerlingen te overhoren
• De les zat goed in elkaar
• Duidelijk in het begeleiden van het pakken van instrumenten
• Prima om nog even twee meisjes die de opdracht goed hadden gemaakt op het laatst dit even ter gehore laten brengen.
  

Tips

• Kom eerder met consequenties, spreek leerlingen duidelijker aan als ze niet doen wat je zegt
• Geef duidelijk aan in je instructie wat je nu precies wilt.
• Geef de leerlingen de tijd om een opdracht te lezen, zodat ze dus weten wat ze moeten doen
• Als je weinig terug krijgt, is de opdracht dus niet goed begrepen, probeer dan alsnog wat met de opdracht te doen.

Les 11 November 2009

Wat heb ik gedaan?
De eerste 5 minuten zijn opgenomen, de opdracht daarvan komt nog op mijn blog te staan. Ik had mijn les opgedeeld in 3 onderdelen, eerst 10 minuutjes zingen, dan wat theorie over wat motieven met een luisterfragment en daarna zelfstandig werken aan de componeeropdracht.
Al gelijk aan het begin van de les, toen ze keurig en redelijk rustig achter hun tafels zaten, bedacht ik me dat ik het zingen als laatste wilde gaan doen, omdat ze nu rustig waren en ze niet gelijk weer in alle drukte om de vleugel wilde laten staan.
Daarom ben ik begonnen met het begrip motief. De vorige keer had ik wel kort het woord motief aangestipt, maar er verder weinig mee gedaan, terwijl het wel een belangrijk begrip was. Daarom wilde ik er deze les meer aandacht aan besteden. Ik heb een luisterfragment laten horen van 'Fame' en die bijbehorende opdracht klassikaal besproken. Vervolgens kon ik mooi de overgang maken naar het motief wat in het speelstuk naar voren komt. De laatste 10 minuten heb ik nog gepakt om ‘In the jungle’ te zingen en daarvan een nieuw stukje te pakken. Ik heb het nummer wat vereenvoudigd. Jeanine vond het (juist) oké als daardoor het nummer beter te behappen was voor de leerlingen. Hierdoor krijgen ze ook meer zin om het nummer te gaan zingen. Het nummer is nog niet af, maar ik ben weer een eindje opgeschoten.

Hoe vond ik het gaan?
Ik was best tevreden over de les. Het motief uitleggen ging redelijk. Ik vond het nog best lastig om te doen, maar ik heb gemerkt dat een voorbeeld op de piano nooit weg kan, door er een klankvoorstelling van te maken, werkt het beter! Het luistervoorbeeld ging wel goed. Ze konden de opdracht goed maken, en sommigen zaten heerlijk mee te swingen.
Wat betreft het zingen, ik had duidelijk voor ogen wat ik wilde en waar ik naar toe wilde. Toch blijf ik lastig vinden dat ze niet erg op toon blijven zingen, daarom ben ik bang dat de canon ook niet zo goed gaat lukken. Ik merk dat ik niet teveel in één keer moet willen, maar meer gaan voor kwaliteit.
Ik merk dat de leeftijd van de bruggers heel leuk vind, maar ook moeilijk tegelijk. Ik merk dat ik het leuk vind om persoonlijke gesprekjes met de leerlingen te hebben. Voor deze les had ik mezelf als doel gesteld om strenger te zijn. Dit heb ik ook gedaan. Jeanine vertelde ook dat ik veel strenger ben geworden. Toch was het deze les misschien weer een beetje té, ik zat er té dicht bovenop. Dat kan ook wel goed kloppen, ik merkte dat ik vandaag erg moe was bij het lesgeven en daardoor snel geïrriteerd was. Ik denk dat ik balans moet gaan zoeken in waarin ik streng mag zijn en waarin ik iets meer mag tolereren.

Tops:

• Je weet heel duidelijk wat je wil in de les en waar je naar toe wilt
• Je bent strenger geworden
  
• Tijdens het klassikaal bespreken van de opdracht zeg je niet gelijk of het antwoord goed is, maar laat je eerst nog anderen aan de beurt
• Je weet alle namen! (oei, dit is niet helemaal waar, maar doe m'n best)
• Sommige leerlingen hield ik goed in de gaten, maar let dan wel op of je ze op de goede plek staan als je die consequentie uitvoert
• Loop goed rond om alle groepjes en leerlingen in de gaten te houden tijdens het zelfstandig werken en ze te antwoorden als ze vragen hebben

Tips:

• Soms een ietwat ongelukkige woordkeus
• Soms geef je de leerling al bijna het antwoord
• Als je een lange opdracht geeft, laat de leerlingen meeschrijven
• Volgende keer wat minder aantekeningen op papier zetten, alleen wat steekwoorden
• Couplet vertraagde in verhouding met het intro
• Probeer als je geïrriteerd bent dit ook niet té duidelijk laten merken, nu was je soms wat te kortaf.

Les 4 November 2009

Wat heb ik gedaan?
De kern van deze les bestond uit 3 delen. Ik wilde deze les meer variatie brengen omdat deze klas dit blijkbaar nodig heeft. Het eerste onderdeel was het zingen van ‘In the jungle’.
De vorige keer ben ik hier te lang op doorgegaan, terwijl het niet lekker liep. Daarom wilde ik deze keer 10 minuten aan dit onderdeel besteden, en aan het begin van de les i.p.v aan het einde. Voor deze les wilde ik in ieder geval dat de leerlingen het eerste couplet uit het hoofd kunnen zingen, eerst acapella en daarna met pianobegeleiding. Daarnaast wilde ik dat de leerlingen het stukje ‘a wimboee, a wimboeee’ uit het hoofd en op toon kunnen zingen Aan een duidelijk stappenplan ontbrak het me de vorige keer, daarom had ik me nu voorgenomen om duidelijk te zijn in wat ik wilde en eiste van de leerlingen.

Het tweede onderdeel bestond uit solfege. Deze les ik wilde ik kort wat theorie behandelen over de notenwaarden, maatsoorten en dergelijke, daarbij het ik wat solfege-oefeningetjes gedaan, uit het werkboek van de leerlingen.

Het derde onderdeel was de componeeropdracht. De leerlingen konen voornamelijk zelf aan de slag. Ze gaan hier in tweetallen mee aan het werk en zullen ook beoordeeld worden. Voorafgaand heb ik het stappenplan doorgenomen hoe ze dit kunnen oppakken.

Hoe vond ik het gaan?
Deze les was qua zang al enorm een vooruitgang op de les ervoor. Doordat ik zelf veel duidelijker in m'n hoofd had wat ik wilde, ging het al veel beter, zeker qua zang. Ik had van te voren goed bedacht hoe ik het wilde hebben; hoe ik het ging doen met inzetten, ik speelde de melodie met één vinger mee en dat ging goed, en ging door net zo lang tot ze em hadden. Doordat ik nu maar 10 minuten tijd hieraan besteede, was hun aandacht beter en dat merkte ik, ze zaten veel minder te klieren, want ze wisten ook wat ze moesten doen van mij.
Het klassikale solfege onderdeel ging ook wel redelijk. Alleen was het toen niet helemaal stil en had ik vaker mogen ingrijpen en consequenties moeten toepassen.
Ook de instructie van het speelstuk vond ik niet helemaal goed gaan, ik had wat duidelijker kunnen zijn, zo was ik bijv. ook helemaal vergeten om het motief uit die opdracht voor te spelen, hierdoor heb ze geen idee hoe het zou moeten klinken.

Tops:

• Het aanleren van het lied ging heel goed. Je maakt goed gebruik van de piano om de groep op toon te houden. Je hoort een duidelijk verschil met vorige week. Ze kunnen nu het eerste stuk redelijk goed zingen. De groep zingt op toon. Je bewaakt hierbij goed het niveau. (Je stelt geen hoge eisen, maar krijgt de groep toch waar je ze hebben wilde: couplet en refrein). De solfègeopdrachten werden goed voorgespeeld. Je geeft de groep de rust om te luisteren.
• Je omgang met de groep is prettig. Je blijft heel vriendelijk ondanks dat er af en toe doorheen gepraat wordt. Je mag hierbij je grenzen blijven aangeven. Wat ik aan de groep merk, is dat ze je accepteren en hun best doen om het goed te doen. Dat is een goed teken.
• Plaatsing rond de vleugel ging prima. Ze doen dit steeds sneller.
  

Tips:

• Laat bij de compositieopdracht het motief horen. Ze hebben geen idee wat ze moeten spelen.
• Je instructie wordt steeds duidelijker. Blijf goed in je hoofd houden waar je naartoe wilt. Houd hierbij de groep in het oog. Het is vmbo-t/havo en kunnen grote stappen in een instructie (nog) niet helemaal aan.

Les 28 Oktober 2009

Ik noem mezelf geen blogger, vergeet vaak om te bloggen, maar ga nu een poging doen om het één en ander bij te werken, eerst maar eens de les van 28 oktober.

Wat heb ik deze les gedaan?
Deze les was voor mij de eerste keer dat ik het hele uur 1bf (vmbo/havo) lesgaf. Het is een enthousiaste klas en ze vinden het leuk om te zingen. Ik merkte de vorige keer al dat ze afwisseling nodig hebben in hun les, want hun spanningsboog is niet zo lang. Deze les heb ik opnieuw met de leerlingen gezongen, namelijk het lied; 'In the jungle'. Voorafgaand aan het nummer heb ik een luisteropdracht gekoppeld, ook aan dit nummer. De luisteropdracht bestond uit twee delen; de eerste keer dat ik het nummer liet horen ging het erom of ze de tekst konden onderverdelen in refrein, intro, naspel, bridge. De tweede opdracht was dat ze op hetzelfde blad moesten invullen of ze stukjes tekst één of meerstemmig horen zingen. Hieraan voorafgaand heb ik wel even kort uitleggen wat meerstemmigheid is, dat heb ik gedaan door de klas vader jacob te laten zingen, met z'n allen en daarna altijd is kortjakje ziek, waarin ik een tegenstem zong.
Het eerste gedeelte van de les ging goed. Bij het klassikale gedeelte had ik de aandacht wel. Ze hadden ook gericht wat luisteropdrachten en ik had duidelijk gezegd dat je luistert met je oren en niet met je mond! Dat werkte goed, want ze deden het keurig! Ook het klassikaal bespreken daarna ging goed. Ik vond dat ze goed meededen, en dat was eigenlijk een beetje tegen m'n verwachting, dat vond ik leuk om te merken. Van Jeanine kreeg ik de vorige keer de feedback om meer uit de leerlingen te laten komen en dat werkte inderaad goed. Ik had van te voren een paar duidelijke vragen opgesteld, en het werkte goed om 'waarom' vragen te stellen ipv gesloten. Zo werden ze juist bewuster van hun eigen antwoorden en het stimuleert tot echt zelfstandig nadenken.
Het tweede deel van de les ging veel slechter. Ik had ze gevraagd om bij de vleugel te gaan staan, om en om van 3 jongens en 3 meisjes. Het duurde lang voordat ze uiteindelijk een cirkel hadden gemaakt en dan zaten ze weer te hangen om de vleugel. Ik merkte vooral dat het zingen niet goed werkte doordat ik gewoon niet duidelijk in m'n hoofd had wat ik nu eigenlijk precies wilde, daarom veranderde ik ongeveer om de 3 minuten met wat ik aan ze vroeg. Geen blaadje erbij, of toch maar wel? Geen duidelijke inzet, ik gaf niet duidelijk aan wanneer ze moesten inzetten, werkte niet zo goed met voor en nazingen etc etc.
Daarbij was het ook nog eens zo dat ze 25 min. om de vleugel moesten staan, terwijl dit lang is, zeker als ik dan ook nog niet goed weet wat ik nu eigenlijk van ze vraag. Het liep echt choatisch, maargoed... des te meer weer leerpuntjes om de volgende keer op te letten.

Tops:

• Het eerste gedeelte van de les ging heel goed (klassikale gedeelte met luisterfragmenten)
• Je stelt veel open vragen, hierdoor moeten ze zelf goed nadenken
• Het voorbeeld van meerstemmig en éénstemmig zingen was goed, door het ze zelf te laten ervaren zullen ze het beter begrijpen, dan alleen met woorden.
• Luisteropdrachten waren duidelijk, ze wisten wat ze moesten doen
  

Tips:

• Deel bij het luisterfragment eerst de blaadjes uit voordat je verder gaat met de opdracht uitleggen, dan kunnen ze vast meekijken en zullen ze het beter begrijpen.
• Zorg voor nog meer afwisseling in de les (juist deze klas heeft dat nodig) 25 minuten om ene vleugel staan is te lang
• Weet wat je voor ogen hebt, wat is je stappenplan?
• Let op het gelijk inzetten, tel vooraf, of zeg dat ze op je hoofd moeten letten
• Mag meer leerlingen aanpakken en strenger zijn
• Je mag ook meer eisen dat het stil is
• Je kunt ook zingen als ze nog op hun stoel zitten en bijv. eerst een keer laten meezingen met de muziek erbij.
  

Les 14 Oktober 2009

Ik werk mijn stageblog een beetje met terugwerkende kracht bij. Gelukkig heb ik na mijn stages, zelf en met de stagedocent gereflecteerd, dus het staat allemaal op m'n pc, dat scheelt een hoop werk natuurlijk.
14 oktober was de eerste stagedag voor mij waarin ik echt voor de klas mocht staan. Iris was die dag niet aanwezig, dus ik mocht allebei de klassen een half uurtje lesgeven. Ik heb met ze gezongen, namelijk de canon: 'Mango, meloenen', ons allen bekend :)
Leuk was het om dezelfde les gelijk twee keer doen, dat werkt heel goed!
Tops die ik deze les van Jeanine kreeg waren:

• Je benaderd de klas heel positief, daardoor kunnen ze veel van je hebben.
• Je omgang met de groep is bijzonder prettig
• Je stelt een duidelijke regel vooraf, dat ze de handen moeten opsteken, dat was een duidelijke regel en tegelijkertijd kwam je niet met een hele waslijst met wat ze allemaal van mij moesten.
• De manier van de canon aanleren was goed
• Pulse: je knipt mee, dit is goed!
• Instructie is duidelijk
• Je bent duidelijk in wat je wilt.
• Je stelt ze gerust en blijft positief benaderen.
  

Tips die ik kreeg waren:

• Als je merkt dat in een groep de concentratie op is, probeer dan of de concentratie terug te krijgen door een andere opdracht of ga verder met andere lesstof.
• Je leert het stuk a capella aan. Je merkt dat de klas dit erg lastig vindt en dat ze snel in toon zakken.De toonsoort is vrij laag. De lage G is voor veel (kinder)stemmen laag. Een toon hoger kunnen ze makkelijk aan.
• Let op de houding van de leerlingen bij de vleugel. Je zegt er pas vrij laat iets van.
• Laat het niet te ver komen dat ze over jouw grens gaan, want je staat soms erg lang te wachten. Grijp in als je die rare stemmetjes hoort. Ze proberen uit hoe ver ze mogen gaan. Tolereer dat niet.
• Je vraagstelling is gesloten, hierdoor krijg je niet uit de leerlingen wat je eigenlijk wilt horen. Probeer van tevoren te bedenken waar je heen wilt met je verhaal en wat de leerlingen hieruit moeten leren.
• Probeer tempo te houden in je les.
• Stemgebruik: probeer niet te snel te praten. Je let op je volume. Probeer, als je merkt dat je last hebt van je stem, meer uit de leerlingen te laten komen. (zing gewoon een stuk niet mee, of doe dit heel zacht.)
• Alle jongens aan één kant rond de piano is niet heel handig.
• Let op de articulatie in de groep. Kiwi is een lastig woord om vaak te zeggen.
• Laat ze een begintoon overnemen als je zonder begeleiding zingt.
  
• Kijk goed naar de groep wanneer je iemand verplaatst.
  

Lekker veel tips waar ik zeker wat aan heb en mee aan de slag kan! Het leuke was dat ik de canon na afloop door bijna iedereen nog hoorde zingen, zelfs de volgende les kwamen ze als eerste binnen met dit lied, terwijl er nog een week vakantie had tussen gezeten..!
Deze dag liet Jeanine mij ook rondleiden door twee meisjes uit de brugklas. Toen ze de klas even zelfstandig aan het werk had gezet (bij het vak Nederlands, want dat geeft ze ook). Had ze twee leerlingen aangewezen om mij een rondleiding te geven door de school. Heel leuk! Ik vond het prachtig en die meiden ook! wat zijn bruggers toch leuk! :)

Les 7 Oktober 2009

Veel te lang geleden dat ik geblogd heb, daarom ga ik een poging doen weer enigszins bij te lopen. Wel heb ik keurig gereflecteerd (al zeg ik het zelf) op de lessen die ik heb gegeven, dus ik heb wel alles paraat, maar nu nog op het blog.
Laat ik beginnen bij het begin:

7 Oktober was voor Iris en mij de eerste stagedag op het Kalsbeek College in Woerden. Wat een grote school! Ik voelde me bijna een brugger die weer voor het eerst naar school ging. Er blijken 3000 leerlingen te zitten, wel verdeeld over 2 locaties. Er heerst een positieve sfeer op school. Leuke docenten en een fijn muzieklokaal.
Bijzonder vind ik wel dat deze school geen muziek als examenvak geeft, dat had ik eigenlijk wel een beetje verwacht op zo'n grote school, niet dus.

Onze docent Jeanine (oud ODM'er in Utrecht) geeft hier les. Het grappige is dat ze maar 1 jaartje ouder is dan ik.
We hebben een aantal lessen van haar geobserveerd en dat alleen al is al leerzaam. Leuk om te zien hoe zij dingen aanpakt en hoe ze lesgeeft.
Bij twee lessen die ze gaf moesten de leerlingen al in tweetallen werken aan een compositieopdracht en een speelopdracht. Een mooi momentje om es even de leerlingen te helpen. Dit was gelijk weer even een leermomentje en een bespreking waard tijdens het reflectiemoment daarna op school:

Mijn top moment:
Met twee jongens ging ik werken aan een compositie-opdracht. Toen ik vroeg om ze het te laten horen klonk het eerlijk gezegd nog voor geen meter. Stapje voor stap, door eerst de noten te doen, daarna het ritme. Uiteindelijk ging het goed en je zag dat ze het heel leuk vonden dat het goed ging, ze wilden het contstant blijven spelen.

Mijn dip moment:
Ik ging een groep van 3 meisjes helpen. Een meisje zat er maar een beetje bij, terwijl de andere twee al duidelijk veel verder waren. Ik vroeg wat zij ging doen en zat voor zich uit te staren en had totaal geen actieve houding. Ik irriteerde me een beetje en wilde niet zelf gelijk met oplossingen komen, dus ik vroeg wat ze kon gaan doen; er kwam weinig responce. Ik ging haar op een gegeven moment toch maar wat meer helpen, maar ze pakte op haar sloomst een potlood uit haar tas, wilde niets uitgummen etc. ik kwam eigenlijk geen stap verder...

De opvallendste vraag van deze les was van een meisje;
'Ik weet niet wat ik moet doen... ?' De opdracht was voor haar heel onduidelijk en zat eigenlijk te nixen, dat kwam omdat ze er later bij was gekomen. Ze zocht hulp want wist niet waar ze moest beginnen. Ik heb opnieuw met haar de opdracht doorgenomen.

Vanaf de week erop mogen we gaan lesgeven! Joehooee!

Credo (deel 1)

Ik geloof...
Ik geloof, ik geloof, ik geloof zongen we vorige week met z'n allen! Heerlijk lekker meezingen met Boudewijn! En ja, uiteraard werd het al snel duidelijk; de koppeling naar wat geloof ik nu eigenlijk? Hoe zie ik het muziekonderwijs voor me? wat verwacht ik daarin van mezelf, maar ook voornamelijk; wat verwacht ik van de leerling? De hersens werden gekraakt vorige week woensdag en om eerlijk te zijn ga ik het nu opnieuw doen, want eigenlijk ben ik wel een beetje van mening veranderd door de felle discussies en meningen van iedereen... ik ga een poging doen om mijn visie op muziekonderwijs een beetje onder woorden te brengen...

Jeugdherinneringen
Als ik terugdenk aan mijn muziekperiode van de middelbare schooltijd denk ik allereerst aan een stinkbeer eerste klas, met een grote pukkel op z'n neus en kleren uit de hippietijd. Ik herinner me de muziekavonden die plaatsvonden, waarin we met de muziekklassen gingen presenteren waaraan we hadden gewerkt en daarna je eigen inbreng. De volgende ochtend was het altijd hommeles... ja hoor, de cijfers van de muziekavond werden genoemd. Oei, altijd een terugkerend pijnlijk onderwerp, want waar werden we nu precies op beoordeeld? Die dag eindigde elke keer weer in woede, blikken die konden doden en een hoop geroddel... Ik wist bij voorbaat al dat het zo ging eindigen, terwijl we de muziekavond opzich altijd erg leuk was, maar op de één of andere manier ging het de dag erna altijd fout. Ik had altijd het idee dat de docent oneerlijk beoordeelde, alleen maar gericht was of je het wel kon en niet zozeer op wát je deed en hoe je het deed. De leerlingen die een vooropleiding bij het conservatorium deden, kregen bij voorbaat al een 9, ook al hadden ze nog geen enkele poot op het podium gezet. Mijn frustraties komen weer enigszins bovendrijven en kan me er nog steeds druk om maken. En waarom? omdat ik nooit het idee had dat hij keek of je muziek leuk vond, maar hij keek altijd maar gelijk of je het kon of niet. Was je een beetje goed in muziek dan had je het gemaakt, zo niet dan was je een hopeloze zaak. Ik had dus redelijk wat geluk, maar voor de meesten was het een dramatisch vak. Op zich is daar natuurlijk niets mis mee, dat gold natuurlijk ook voor mij bij bijv. scheikunde, ik kon het voor geen meter en ik denk dat die docent mij soms ook wel kon schieten, als ik weer eens een onbenullige vraag stelde.
Toch vraag ik me af waarom het bij muziekonderwijs wat gevoeliger ligt, is dat ook zo? of is dat gewoon mijn beleving?

Ik geloof dat muziekonderwijs heel wat meningen en visies rijk is geworden, door de loop van de jaren. En dat is natuurlijk ook niet vreemd. Ik heb me ook afgevraagd waarom muziekonderwijs persé nodig is, is dat wel zo, of vinden wij als muzikanten het een gemis. Vorige week woensdag kwam heel even de vraag aan bod of muziekonderwijs belangrijker is dan bijv. de vakken drama/expressie en/of beeldende kunst. Ik ben van mening dat het gelijkwaardige vakken zijn. Muziek vind ik niet belangrijker. Ik heb mezelf toch ook menig keer afgevraagd of het muziekonderwijs wel persé van nut is. Waarom heeft de onderbouw hier een uur per week les in? Het zou toch ook mogelijk kunnen zijn dat dit niet word gegeven en voor de mensen die het wel zouden willen, dat zij dit vak na de derde als examenvak kiezen?! Op die manier kunnen mensen er nog wel voor kiezen als ze daar behoefte aan hebben, tegelijkertijd kunnen de leerlingen die er echt niks mee hebben het laten schieten. Ik vraag me wel eens af; nee nou eens het vak scheikunde, daarvan zal iedereen het met me eens zijn dat dit een must is in de onderbouw omdat je het contstant tegenkomt in de maatschappij en de wereld waarin we leven. Gelukkig kon ik het 3 jaar afsluiten, het was een regelrechte ramp voor mij. Maar kan ik nu achteraf zeggen dat het me veel heeft opgeleverd? Ik heb er weinig van onthouden en om eerlijk te zijn had het van mij niet gehoeven. Ik vermoed ook dat ik de rest van m'n leven er niks mee zal doen en het me ook weinig zal boeien, had ik dan die 3 jaar dat ik dat vak heb gehad niet beter een ander vak kunnen hebben, wat beter bij mij had gepast, waar meer nut voor mij zou hebben?
Eerlijk gezegd weet ik het ook niet hoor, het blijft een dilemma en ik heb er zo snel ook geen antwoord heb. Maar ik denk dat muziek bijdraagt op een middelbare school aan de algemene kennis van een leerling, ook al heeft een leerling dat zelf niet door, net zoals ik dat had/heb bij scheikunde. En in dat opzicht denk ik dat er een aantal basiselementen zijn van een muziekles die bijdragen aan die algemene kennis die ik als docent wil overbrengen aan de leerlingen. Vanuit deze visie benadruk ik dus muziek als doel. Ik denk dat muziek als doel zeker ook belangrijk is, maar dat muziek ook als middel kan zijn. Ik denk dat je een balans moet vinden tussen beiden. Dat klinkt misschien heel cliché en is het misschien ook wel een beetje, maar ik denk dat wanneer je teveel op doel of middel zit, het andere uitgesloten wordt en ik denk dat er voor beiden wat te zeggen valt. Daarom wil ik nu ook enkele elementen noemen naar aanleiding van de vorige les waarin ik denk dat beide facetten (zowel doel als middel) terugkomen.

Het eerste

Collum

‘De wil om naar muziek te luisteren is/ wordt te weinig gestimuleerd’

Al van jongs af aan, schalde de Mattheus Passion door het huis. Moeders achter de strijkplank, jubelde heerlijk mee. Lekker bekend toen ik laatst de oh zo bekende klanken hoorde van de Mattheus Passion. Ik werd me bewust van het feit toen ik de melodieën hoorde die voor mijn vriendinnen redelijk onbekend waren, dat ik wel degelijk beïnvloed ben door de ‘muzikale’ opvoeding van mijn ouders. Muziek is een manier van denken die onbewust veel invloed uitoefenen op de muzikale beleving van een mens. Ik denk dat muzieksmaak van jongeren (en iedereen overigens) voor een groot deel bepaald word maatschappelijke kaders en opvoeding. Daar is in principe ook weinig mis mee en is ook niet zomaar te veranderen. Ik denk vaak dat er een grote onwetendheid in muziekkennis bij mensen (opvoeders) zit, waardoor brede interesse van verschillende muziekstijlen/ genres uitblijft. Door weinig of éénzijdige muziekkennis/ smaak van ouders, vrienden en maatschappij, kun je ergens ook niet verwachten dat zij hun kinderen of anderen, stimuleren om breder te luisteren naar muziek. Een groot deel om het luisteren van muziek te stimuleren heeft denk ik te maken met enthousiasme. Ouders (docenten, vrienden etc) die enthousiast worden van muziek, zullen dit (automatisch) overbrengen op het kind. Wanneer dit niet het geval is, zal dat ook niet snel gebeuren en vind ik het dus logisch dat een kind daarin niet gestimuleerd wordt, maar mijn vraag is; wie kun je dat nou kwalijk nemen? Ik denk dat het voor een groot deel ligt in te weinig kennis hebben, geen tijd nemen (concentratie) en er geen interesse in hebben. Zo denkt Stef Collingon er ook over, hij zegt: ’Concentratie’ lijkt een soort scheldwoord lijkt te zijn geworden. Een beetje moeite doen om ergens van te kunnen genieten, lijkt passé. Ergens kan ik ze het ook niet kwalijk nemen, als ze hier niet mee zijn opgegroeid, geen voorbeeld hebben gehad hoe muziek kan leven en niet hebben gezien hoe muziek een passie kan zijn, kan ik ook niet verwachten dat ze vervolgens naar een symfonie van Mahler gaan. En volgens mij werkt het niet om klassiek en jazz zo populair mogelijk te willen maken door aan te willen sluiten bij jongeren, zoals de maatschappij dat probeert te doen . Enthousiast zijn over wat je raakt, laten zien in welke muziek je passie ligt, is volgens mij de beste stimulans. Zo ben ik enthousiast geraakt door de meesterwerken van Bach, door wat mijn vader erover vertelde en luisterde. En… zo heb ik mijn vader enigszins enthousiast kunnen maken voor de jazz. Leuk om te merken dat hij die prachtige dissonanten nu toch meer gaat waarderen!

Gebruikte bronnen:
- Uit: ‘Modern muziek in de onderbouw van het voortgezet onderwijs’, Leo Samama, 5 november 1985, pag. 5
- Uit: ‘Modern muziek in de onderbouw van het voortgezet onderwijs’, Leo Samama, 5 november 1985, pag. 1
- www.trouw.nl/cultuur/muziek/article2772817.ece/Lekker_drinken_en_kletsen_tijdens_een_klassieke_symfonie_.html
- www.trouw.nl/krantenarchief/1996/01/20/2579012/Klassieke_muziek_in_informele_sfeer_om_jongeren_aan_te_trekken.html

Essay

Muziek in beweging
In het artikel ´Cool´ worden de twee muziekpedagogen genoemd; Gehrels en Heerkens die begin en halverwege de 20ste eeuw bevlogen waren rondom het muziekonderwijs. Gehrels doel was kinderen van minder vermogende ouders de gelegenheid te beiden muziekles te volgens, oftewel, voor iedereen toegankelijk. Heerkens kwam tot de doelstelling dat bij muziekonderwijs voor iedereen, de wereld van het kind het uitgangspunt moest zijn. Bij Gehrels ging het om de kennis van de historie van klassieke muziek (Kunde), bij Heerkens om de kennis van het muzikaal/maatschappelijk engagement (kick), maar allebei hielden ze zich bezig met kennis.

Een hele korte inleiding wat betreft deze twee mannen. Volgens het artikel heeft de het muziekonderwijs een behoorlijke ontwikkeling meegemaakt. Volgens eerder genoemde experts werd in het basisonderwijs eind vorige eeuw weinig aandacht geschonken aan het muziekonderwijs op basisscholen. Voor het middelbaar onderwijs wordt het vervolgens een lastige opgave om het muziek vak uit te oefenen, waar moet je beginnen? Vakdocenten voor het middelbaar onderwijs kwamen er wel, maar voor het middelbaar onderwijs bleef het niveau laag, het probleem bleef dus bestaan. Langzamerhand werd het vakmuziek serieuzer genomen op middelbare scholen, zelfs zover tot een eind examen vak werd. Zelfs de overheid kwam tot de conclusie dat ze cultuuronderwijs meer prioriteit moesten geven.
En zowaar ook in het basis onderwijs wordt steeds meer aandacht geschonken voor een methodische aanpak, maar zoals Job ter Stege het vind: we zijn er nog lang niet; het komt nog steeds voor dat hij zich irriteert wanneer bruggers nog nooit hebben gezongen.

Makkelijk gezegd dan gedaan
Het muziekonderwijs is in beweging heb ik gemerkt na het lezen van de artikels. Het feit dát het beweegt, veranderd en weer wordt aangepast is al een benoemenswaardig punt opzich. Er wordt dus over nagedacht, geëvalueerd en alleen al dat feit vind ik al een positief verandering en brengt ook mij aan het nadenken. De termen kennis, kunde en kick, die ter Stege aanhaalt spelen een belangrijke rol in het muziekonderwijs. Nogmaals op een rijtje: de kick is cool of ervan uit je dak gaan. De kennis is dat jezelf en de leerlingen snappen hoe het zit. De kunde is het doen wat je kunt en begrijpen wat je hoort.
Interessant om daar eens was dieper op in te gaan. Mijn eerste gedachte toen ik nog maar de inleiding van het artikel kick, kennis en kunde had gelezen was; `Het zal er vast op uitdraaien dat alle drie de elementen in balans moeten zijn en viola, dan heb je de ideale les´. Ik dacht bij mezelf, leuk daar heb je weer zo´n geijkt onderwerp, ze zullen vast gelijk hebben, maarja… ondertussen zit je misschien zelf in het onderwijs, niet wetend waar je moet beginnen om dit te bereiken. Makkelijk gezegd dan gedaan….
Stiekem vraag ik mezelf wel een beetje af of het erg zou zijn als het ietwat uit balans is. Blijkbaar was dat bij Gehrels en Heerkens ook het geval. Betekend dat dan per definitie slecht onderwijs? Gelukkig geeft ter Stege aan in het einde van zijn artikel dat het altijd een gevecht zou blijven, en dat het dat een muziekdocent zal terugvallen op zijn of haar eigen voorkeur. Fijn, een geruststelling voor een muziekdocent het hoeft dus niet allemaal perfect, maar moet je dan als muziekdocent wel je hele carrière als docent hier naar willen streven, tot moeheid toe?

Dilemma
Een lastig dilemma vind ik het. Enerzijds wil ik absoluut niet het idee geven dat een muziekdocent lekker z´n eigen ding moet doen niet na hoeft te denken over de intergratie tussen kennis, kunde en kick. Natuurlijk vind het ook goed als er gekeken wordt naar mogelijkheden om muziekonderwijs te verbeteren. Ongetwijfeld zullen (muziek)docenten dan bepaalde elementen in hun lessen en lesgeven moeten aanpassen. Anderzijds komt de vraag wel eens in me op;´Waar wordt een docent gelukkig van en waar worden leerlingen nu gelukkig van?´. Misschien komt deze vraag een beetje uit de lucht vallen. Wat ik probeer duidelijk te maken is dat ik soms het idee heb dat het onderwijs teveel gericht is op wat leerlingen willen. Misschien is dat enigszins wat ongenuanceerd. Zo bedoel ik niet, ik begrijp heel goed dat lessen zo goed mogelijk aan moeten sluiten bij leerlingen dit zal uiteindelijk het onderwijs ten goede komen.
Het is goed om te kijken naar wensen, behoeften, mogelijkheden van leerlingen. Toch denk dat ik dat het ook gaat om een wisselwerking tussen docent en leerling, want los van wat de leerlingen willen en wat opgelegd wordt van hogerhand, vind ik het belangrijk te kijken naar een docent als individu en zijn motivaties, interesses, passies, kwaliteiten en valkuilen. Elke docent zal zijn voorkeuren hebben, bijvoorbeeld om meer de nadruk op kennis te leggen. Zo hebben ook de leerlingen hun voorkeuren hebben (bijv. kick).

Stoffige Weense Klassieken?
Volgensmij willen we als docenten de leerlingen graag enthousiast maken! Heel goed natuurlijk, Maar is het dan niet goed om eerst te kijken waar een docent van enthousiast wordt?
Opvallend vind ik de zin in de laatste alinea van het artikel van ter Stege:´Het is dan spannend om te zien waar je op terug valt om de motivatie van leerlingen terug te winnen´. Hieruit merk een bepaald perspectief dat er erg vanuit de leerling wordt gedacht; hoe houdt ik het voor de leerling interessant? Hoe kan ik als docent het beste bij hem haar aansluiten? Ik denk dat het gaat om een wisselwerking tussen docent en leerling. Een goed voorbeeld hiervan is Jaap van Zweden . Klassieke muziek werd gezien als stoffig en saai, maar van Zweden weet zijn vak zo goed over te brengen aan middelbare scholieren, door zijn passie en bevlogenheid van deze muziek, hij laat zelf een stuk horen in de klas en je kunt een spelt horen vallen. Ik concludeer hieruit dat zijn kunde volledig voorop staat in zijn les. Hij kan zijn eigen enthousiasme op zijn eigen vakgebied overbrengen op leerlingen en zij krijgen een geweldige kick (want in het artikel wordt beschreven dat de klas het eerst volgende concert van van Zweden zich in de concertzaal bevind!). Hij hoeft geen moeite te doen om een goede balans te vinden in alle 3 de elementen (kennis, kunde en kick). Door zijn eigen bevlogenheid heeft hij in één les de leerlingen te pakken! Hij heeft niet alle elementen uitgebalanceerd, maar hij weet wel de juiste snaar te raken bij de leerlingen en hij heeft ze in de concertzaal gekregen. De klassieke muziek is gaan herleven. Heb je dan niet als muziekdocent bereikt wat je graag wilt bereiken?
Misschien is dit enigszins een extreem voorbeeld, maar wat ik hiermee duidelijk probeer te maken is dat een docent ook zijn eigen voorkeuren heeft, door deze toe te passen. Zo heb ik dat bijvoorbeeld gemerkt in mijn eigen stagetijd op het Marnixcollege. Dirk Hoekstra is daar één van de muziekdocenten. Ik heb bij één van zijn lessen aan vwo 5 gezeten. Die les ging het over de Weense Klassieken. Zo stoffig als het klinkt, zo boeiend bracht Dirk het! Hij had de klas muisstil, ook ik moest toegeven dat ik ademloos zat te luisteren. Na de les kwam er een meisje naar me toe en zei spontaan: ´Meneer Hoekstra kan altijd zo goed vertellen over de geschiedenis´. Kennis was duidelijk één van zijn kwaliteiten. En wat kon ik merken aan mijzelf én de klas dat zijn hart lag bij het vertellen over muziek. Heerlijk om daarna te luisteren: van kennis naar kick!

Eeuwige strijd
Terug naar het dilemma: de docent zal altijd in tweestrijd blijven. Enerzijds alle protocollen, methodieken, didactiek en dergelijke waar een docent maar mee om moeten weten te gaan. Anderzijds zijn eigen interesses en passies. Het onderwijs blijft in beweging en ik denk dat veel docenten het me mee eens zullen zijn naar een goede balans tussen kennis, kunde en kick, ook ik ben het hiermee eens. Maar wat ik probeer te zeggen, wat vast is gebleken door dit essay heen, is dat er ook de mogelijkheid moet zijn om de eigen kwaliteiten van de docent te benutten, ook al zal dit soms ten koste gaan van de intergratie tussen kennis, kunde en kick.
Misschien houdt dat in dat een docent een uur lang heel boeiend verteld over de Renaissance, misschien ouderwetse manier van lesgeven en teveel op kennis gericht zou je in eerste kunnen denken. Maar als daar zijn passie ligt, die kan overbrengen, dan wordt de Renaissance dik hip en geeft dat zowel de leerling als de docent een kick!!

Woorden: 1413

Gebruikte bronnen:
- Uit: ‘Wat is het aanbod van cultuureducaties in de onderbouw van het voortgezet onderwijs?; 21 jan 2009
- Uit: ´Cool´, Job ter Stege, 2006
- Uit: ´Zwei herzen in dreivierteltakt´, Barend Wijtman – M&O 2000-5

Les 27 mei

Wat hebben we gedaan?
Wat heerlijk is het toch als je keurig op tijd bent, alles klaar hebt liggen, Suzan aanwezig is (die zou komen) maar er gewoon geen leerlingen komen opdagen... Beetje jammer, dan de dag eerst maar es beginnen met een kop koffie in de docentenkamer met Dirk, Anna, Suzan en ik.
We hebben het gehad over onze stages, hoe we in het proces zitten en hoe we het zelf en Dirk vond gaan. Dirk heeft ons lekker laten zwemmen zoals die dat zelf ook noemt, dat heb ik ook gemerkt. Ik heb zeker deze stage dingen geleerd, maar ik heb soms wat praktische tips en handvatten gemist. Met Suzan kwamen we tot de conclusie dat het een goeie stageplek is, maar misschien niet helemaal op het goeie tijdstip voor mij. Ik vind het fijn als ik weet waar ik aan toe ben, weet wat ik moet voorbereiden om daar vervolgens op te reflecteren.
Het tweede uur heeft Anna les gegeven. De havo 3 klas, kon zelfstandig aan het werk. Dus Anna en ik hebben samen door de klas gelopen en groepjes geholpen met hun eigen nummers die ze moesten schrijven.

Hoe ging het en feedback van Suzan
Met Suzan hebben we lang nagepraat over het lesgeven en hoe we daarin zijn als persoon. Leuk om te horen vond ik dat Suzan ons goed aan het werk zag toen we de groepjes aan het coachen waren. Ze zag aan ons dat we betrokken waren bij de leerlingen en ze goede tips gaven.
Toch vroeg ik me af hoe het nou komt dat groepjes vaak toch niks doen en zitten te klieren achter die keyboards. Eigenlijk kwamen we tot de conclusie dat het dan vaak zo is dat de instructie niet duidelijk is voor de leerlingen en dat voor hun een 'vrijbrief' is om maar niks te doen. Eigenlijk kan ik het me ook goed indenken dat de opdracht te groot en te vaag is, zeker als je weinig muzikale ervaring hebt.

Tijdens de reflectie zijn we verder op ingegaan wat we hebben geleerd deze stage. Ik kwam tot de conclusie dat ik meer mezelf als muziekdocent mag gaan profileren. Suzan zei dat we ons vak serieus moeten nemen en zeker onszelf als muzikant, dan pas kun je dat ook gaan overbrengen op de leerlingen. Ik vind het nog lastig om dit ook zo te zien en mezelf inderdaad als muzikant te zien omdat ik vaak onzekerheid heb waarbij ik denk dat ik het niet kan. Meer in mezelf geloven dus!
Ik merk dat ik feedback wil. Ik wil m'n les draaien zoals ik die heb voorbereid. Een valkuil daarvan is dat ik soms te star kan zijn in m'n eigen ideeen. Van origine (mooi woord overigens) kan ik best chaotisch zijn, maar door mijn lessen goed voor te bereiden, geeft me dat houvast. M'n kwaliteit kan inderdaad m'n valkuil zijn. Ergens heb ik kaders nodig en wil ik weten wat er van me verwacht wordt. Opzich is het helemaal niet erg om eens onderuit te gaan, alleen maar leerzaam. Misschien mag ik soms gewoon meer gaan doen ipv te denken!